សារមន្ទីរជាតិ គឺជាសារមន្ទីរធំជាងគេនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាទីតាំងប្រមូលផ្ដុំសម្បត្តិវប្បធម៌និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់។ សារមន្ទីរជាតិមានរក្សាទុករូបសំណាកនិងភស្ដុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ចំនួនជាង១ម៉ឺន៤ពាន់ តាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ សម័យអង្គរ និង សម័យក្រោយៗមកទៀត។ អ្នកទស្សនាអាចចំណាយពេលដើម្បីស្វែងរកការប្រមូលផ្តុំដ៏ធំនៃវត្ថុជាង ១៤០០០ ដែលវត្ថុនីមួយៗបង្ហាញពីការវិវត្តន៍នៃសិល្បៈ និងវប្បធម៌ខ្មែរតាមរបៀបខុសប្លែកពីគ្នា។ ចំណុចសំខាន់ៗមួយចំនួន រួមមាន រូបសំណាក ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដ៏គួរឱ្យទាក់ទាញនិងស្នាដៃផ្សេងៗទៀត ពីសម័យអង្គរ ថែមទាំងមានគ្រឿងអលង្ការ និងសេរ៉ាមិចដ៏ប្រណិត។
សារមន្ទីរជាតិបានកសាងនៅថៃ្ងទី១៥ សីហា ១៩១៧ តាមរបៀបស្ថាបត្យកម្ម ប្រពៃណីខ្មែរ ហើយត្រូវបានសម្ពោធក្នុងឆ្នាំ១៩២០ ដោយព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ។ នៅខាងក្នុងសារមន្ទីរជាតិមានតម្កល់វត្ថុបុរាណសល់តាំងពីសម័យមុនអង្គរ និងសម័យអង្គរ ។ វាជាការប្រមូលថែរក្សាទុកដ៏ល្អសម្រាប់ពិភពលោកស្រាវជ្រាវអំពីវត្ថុបុរាណ សិល្បៈ សាសនា បុរាណវិទ្យាខ្មែរតាំងពីសតវត្សទី៤ រហូតដល់សតវត្សទី១៣ ។
សារមន្ទីរនេះត្រូវបានកសាងឡើងតាម ស្ថាបត្យកម្មប្រពៃណីខ្មែរ ដោយចាប់ផ្ដើមកាលពីថ្ងៃទី ១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩១៧ និងត្រូវបានសម្ពោធជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២០ ដោយព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ។ ដើមឡើយ វាស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណតែមួយរបស់សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ ដែលត្រូវបានប្រជាជនខ្មែរហៅថា «សាលារចនា»។ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ការគ្រប់គ្រងពីអភិរក្សជនជាតិបារាំងដំបូងគេដូចជាលោក George Groslier ការដឹកនាំក៏ត្រូវបានផ្ទេរទៅឲ្យអភិរក្សខ្មែរដំបូងបង្អស់គឺលោក ជា ថៃសេង នៅឆ្នាំ ១៩៦៦។ ក្រោយពីបិទទ្វារអស់រយៈពេលជិត ៤ឆ្នាំក្នុងរបបខ្មែរក្រហម សារមន្ទីរត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញ និងបានបើកបម្រើជូនភ្ញៀវចូលទស្សនាជាថ្មីនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨០។ តមកគឺលោកពេជ កែវ (ពីឆ្នាំ១៩៩១-១៩៩៦)។ នៅថៃ្ងទី២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៦ មានពិធីផេ្ទរតំណែងរវាងលោកពេជ កែវ និងលោកឃុនសាម៉េន ក្រោមអធិបតីភាពលោករដ្ឋមន្រី្តក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ នុត ណារាំង នៅសារមនី្ទរជាតិ តមកទៀតគឺលោក គង់ វីរៈ មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។
កាលពីដំបូងសារមនី្ទរជាតិ ជាអាគារមួយសិ្ថតនៅក្នុងអតីតវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវតិ្ថ ដែលមានឈ្មោះថា "សារមនី្ទរ ភំ្នពេញ" ។ នៅពេល ដែលសារមនី្ទរជាតិ (សារមនី្ទរ សព្វថៃ្ង) ធ្វើការសាងសង់រួចហើយ ទើបសារមនី្ទរភំ្នពេញមកតាំងនៅ សារមនី្ទរជាតិសព្វថៃ្ង ដោយប្រែឈ្មោះថា "សារមនី្ទរក្រុងកម្ពុជាធិបតី"។
សារមន្ទីរជាតិនៃកម្ពុជា មិនត្រឹមតែជាកន្លែងរក្សាទុកវត្ថុបុរាណទេ ប៉ុន្តែវាជាសញ្ញានៃអត្តសញ្ញាណ និងការរីកចម្រើននៃសិល្បៈខ្មែរ។ វាជាភស្តុតាងនៃប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏រុងរឿង និងសិល្បៈដែលបង្ហាញពីភាពឆ្លាតវៃ និងចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ។ សារមន្ទីរជាតិនេះក៏មានតួនាទីជាស្ថាប័នអប់រំ ដោយរៀបចំកម្មវិធីសិក្សា ការតាំងពិព័រណ៍បណ្តោះអាសន្ន និងសកម្មភាពវប្បធម៌ដើម្បីជំរុញការយល់ដឹងអំពីសិល្បៈខ្មែរ។ វាជាកន្លែងមួយដែលទាំងកុមារ យុវជន និងមនុស្សពេញវ័យគួរទៅទស្សនា ដើម្បីរៀនពីអតីតកាល និងស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
អត្ថបទ៖ កណ្ណិការ
