នំស្លឹកស្រស់ គឺជាបង្អែមខ្មែរមួយប្រភេទដែលល្បីល្បាញនិងមានវត្តមានស្ទើរតែគ្រប់ពិធីបុណ្យប្រពៃណី និងឱកាសជួបជុំផ្សេងៗ ប៉ុន្តែបើនិយាយពីប្រវត្តិជាក់លាក់របស់នំស្លឹកស្រស់វិញគឺពិបាករកឯកសារច្បាស់លាស់ណាស់ដូចជានំប្រពៃណីខ្មែរជាច្រើនទៀតដែរ នំទាំងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងបន្តការធ្វើតៗគ្នាតាមរយៈជីវភាពប្រចាំថ្ងៃនិងជំនឿតាំងពីបុរាណមក។
• ឈ្មោះផ្សេងទៀត: នំស្លឹកស្រស់ក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "នំកន្សែងស្រស់" ឬ "នំបត់ស្លឹកស្រស់" ផងដែរដោយសារតែរូបរាងរបស់វាដែលមានសណ្ឋានជាម្សៅស្តើងបត់ជារាងបួនជ្រុងឬបត់ដូចកន្សែងហើយត្រូវវេចខ្ចប់ដោយស្លឹកចេកស្រស់។
• នំនេះធ្វើពីម្សៅសាគូ (ម្សៅសណ្ដែក) លាយទឹក ស្ករ និងអំបិលរម្ងាស់ឱ្យឡើងខាប់ថ្លាពេលញ៉ាំមានសភាពទន់ល្មើយ។ ភាគច្រើនធ្វើពីសណ្ដែកបាយ (សណ្ដែកបកសំបក)ស្ងោរឬចំហុយឱ្យឆ្អិនលាយខ្ទិះដូងស្ករនិងអំបិលរួចលញ់មូលជាដុំតូចៗ។
•នំនេះត្រូវបានគេដាក់នៅលើស្លឹកចេកខ្ចីឬស្លឹកចេកស្រស់ដែលមានក្លិនក្រអូបធម្មជាតិ។ ភាពផ្សំគ្នានៃសម្បកនំទន់ល្មើយក្លិនស្លឹកចេកឈ្ងុយនិងរសជាតិផ្អែមប្រៃរបស់ស្នូលធ្វើឱ្យនំស្លឹកស្រស់មានភាពទាក់ទាញជាទីបំផុត។
បើនិយាយពីរសជាតិរបស់នំស្លឹកស្រស់គឺមានលក្ខណៈពិសេសដោយភាពទន់ល្មើយត្រជាក់របស់សាច់នំភាពផ្អែមប្រៃល្មមរបស់ស្នូលសណ្ដែកក្លិនឈ្ងុយឈ្ងប់ពីស្លឹកចេក និងខ្ទិះដូង។
*ទោះបីជាគ្មានកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់លាក់ពីពេលវេលាបង្កើតនំស្លឹកស្រស់ក៏ដោយក៏នំនេះត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានថា៖
• ដូចទៅនឹងនំខ្មែរផ្សេងទៀតដែលប្រើស្លឹកចេកសម្រាប់វេចខ្ចប់ (ដូចជា នំអន្សម, នំគម, នំចាំង) នំស្លឹកស្រស់ក៏ជាផ្នែកមួយនៃកេរដំណែលធ្វើនំដែលប្រើធនធានធម្មជាតិជុំវិញផ្ទះរបស់ប្រជាជនខ្មែរតាំងពីបុរាណ។ ការប្រើប្រាស់សណ្ដែកបាយម្សៅអង្ករ/ម្សៅសាគូនិងខ្ទិះដូងសុទ្ធសឹងជាវត្ថុធាតុដើមដែលមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយដែលបង្ហាញថានំនេះកើតចេញពីវប្បធម៌កសិកម្ម។
• អ្នកជំនាញខាងធ្វើនំបុរាណខ្មែរបានច្នៃរូបមន្តនេះឡើងដើម្បីបង្កើតបង្អែមដែលមានលក្ខណៈខុសពីនំអន្សមឬនំគមដែលមានសភាពរឹងជាងនំស្លឹកស្រស់មានលក្ខណៈទន់ល្មើយស័ក្តិសមសម្រាប់ការទទួលទានលាងមាត់ឬជាអាហារសម្រន់។
*នំស្លឹកស្រស់មានសារៈសំខាន់ក្នុងការជួបជុំនិងពិធីផ្សេងៗ៖
• នំនេះត្រូវបានប្រជាជនខ្មែរនិយមប្រើជាបង្អែមសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវឬលាងមាត់នៅក្នុងពិធីបុណ្យទាននិងអាពាហ៍ពិពាហ៍នានា។
• ការធ្វើនំស្លឹកស្រស់តម្រូវឱ្យមានការសម្រិតសម្រាំងវត្ថុធាតុដើម និងការរម្ងាស់ម្សៅឱ្យបានត្រឹមត្រូវទើបនំមានសភាពថ្លានិងទន់ល្មើយដែលបង្ហាញពីភាពប៉ិនប្រសប់របស់ស្រ្តីមេផ្ទះខ្មែរ។
•នំនេះនៅតែមានប្រជាប្រិយភាពរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ គឺដោយសារតែការបន្តថែរក្សានិងបង្ហាត់បង្រៀនពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយដែលធ្វើឱ្យរសជាតិដើមនៅតែគង់វង្ស។
សរុបមក នំស្លឹកស្រស់គឺជាស្នាដៃធ្វើនំខ្មែរមួយដែលមានភាពល្បីល្បាញដោយសារតែរសជាតិពិសេសនិងភាពស្រស់ស្អាតនៃការវេចខ្ចប់ដោយស្លឹកចេកស្រស់ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីចំណូលចិត្តរបស់ប្រជាជនខ្មែរលើអាហារដែលមានវត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិនិងរសជាតិផ្អែមឈ្ងុយឆ្ងាញ់។
អត្ថបទ៖ ជួន សុធា
