ដើមផ្តៀកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រភេទឈើដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងព្រៃឈើអាស៊ីអាគ្នេយ៍រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ឈើនេះមិនត្រឹមតែមានតម្លៃខ្ពស់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេថែមទាំងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរក្សាលំនឹងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទៀតផង។ ដើមនេះ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅនៅកម្ពុជា ជាធម្មតាសំដៅទៅលើប្រភេទផ្តៀកក្រហមឬផ្តៀកសដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រថាស្ថិតក្នុងអម្បូរ Dipterocarpaceae (ឈើទាល)។ វាជាប្រភេទដើមឈើធំខ្ពស់ត្រង់ដែលអាចលូតលាស់ដល់កម្ពស់ ៤០ ទៅ ៦៥ ម៉ែត្រហើយមានអង្កត់ផ្ចិតធំ (អាចដល់ ១៥០ សង់ទីម៉ែត្រ) ហើយលក្ខណៈពិសេសរបស់វាគឺមាន ជើងដើមធំៗនៅគល់ដើម្បីទ្រទ្រង់ដើមដ៏ខ្ពស់របស់វា។ 

ស្លឹកមានរាងបង្រួមឬពងទាពណ៌បៃតងស្រអាប់នៅផ្នែកខាងលើនិងមានពណ៌លឿងបន្តិចនៅផ្នែកខាងក្រោម ផ្ការបស់វាមានទំហំតូចពណ៌សលាយលឿងនិងមានក្លិនឈ្ងុយដែលទាក់ទាញសត្វល្អិតឱ្យមកបន្តពូជ។ដើមផ្តៀកមានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ថាវាមានស្លាបវែង ២ និងស្លាបខ្លី ៣ដែលធ្វើឱ្យវាងាយស្រួលក្នុងការបែកខ្ចាយដោយខ្យល់ពីដើមម្តាយទៅកាន់កន្លែងឆ្ងាយៗ។

ដើមផ្តៀកត្រូវបានគេឱ្យតម្លៃខ្ពស់ដោយសារលក្ខណៈពិសេសនៃឈើរបស់វា៖

•ឈើផ្តៀកមានភាពរឹងមាំធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុមិនងាយពុកផុយឬរងការបំផ្លាញពីសត្វល្អិតឡើយតាំងពីសម័យបុរាណឈើផ្តៀកត្រូវបានប្រជាជនខ្មែរយកទៅប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការសាងសង់លំនៅឋានជាពិសេសផ្ទះខ្មែរបុរាណព្រមទាំងយកទៅធ្វើទូកឬសំពៅដោយសារវាធន់នឹងទឹក។

* ឈើផ្តៀកត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មប្រណីត និងសិល្បៈ៖

ក. គ្រឿងសង្ហារិមលំដាប់ខ្ពស់

• តុ ទូ កៅអី និងគ្រែ: ដោយសារភាពស្រស់ស្អាតនៃសរសៃឈើនិងភាពរឹងមាំរបស់វាផ្តៀកគឺជាជម្រើសដ៏ល្អសម្រាប់ផលិតគ្រឿងសង្ហារិមដែលមានតម្លៃថ្លៃ និងជាប់បានយូរសម្រាប់ដាក់តាំងនៅក្នុងផ្ទះឬវាំង។

ខ. ការសាងសង់និងផ្នែកខាងក្នុង

• សរសរផ្ទះនិងគ្រឿងផ្ទះ: កាលពីមុនឈើផ្តៀកត្រូវបានគេប្រើប្រាស់សម្រាប់សាងសង់ផ្ទះឬអគារដែលមានតម្លៃដូចជាសសរធំៗនិងជើងទម្រ។

• កម្រាលនិងបន្ទះឈើលម្អ: ប្រើសម្រាប់រចនាផ្ទៃខាងក្នុងដែលមានលក្ខណៈប្រណីត។

គ. ឧបករណ៍តន្ត្រី 

• ឧបករណ៍ខ្សែ: ឈើផ្តៀក (ជាពិសេសប្រភេទ Dalbergia) ត្រូវបានគេឱ្យតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការផលិតឧបករណ៍តន្រ្តីដែលមានគុណភាពសំឡេងល្អឥតខ្ចោះដូចជា ហ្គីតា (fingerboards) និងឧបករណ៍តន្ត្រីប្រពៃណីផ្សេងទៀត។

ឃ. វត្ថុសិប្បកម្ម និងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ 

• ចម្លាក់និងរូបបដិមា: ភាពម៉ត់ខៃនិងងាយស្រួលឆ្លាក់របស់ឈើនេះអនុញ្ញាតឱ្យសិប្បករឆ្លាក់រូបចម្លាក់និងវត្ថុលម្អល្អិតៗ។

• វត្ថុប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ: ដូចជាប្រអប់គ្រឿងអលង្ការ ដងកាំបិតនិងវត្ថុតូចៗមានតម្លៃផ្សេងៗទៀត។

• ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី: ក្នុងនាមជាដើមឈើធំក្នុងព្រៃផ្តៀកដើរតួនាទីជាជម្រកដ៏សំខាន់សម្រាប់សត្វព្រៃជាច្រើនប្រភេទនិងរួមចំណែកក្នុងការស្រូបយកកាបូនជួយរក្សាសំណើមដីនិងការពារសំណឹក។

* ការគំរាមកំហែង និងការអភិរក្ស

ដោយសារតែកំណើនប្រជាជននិងតម្រូវការឈើនៅលើទីផ្សារដើមផ្តៀកកំពុងប្រឈមមុខនឹងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខុសច្បាប់យ៉ាងខ្លាំងក្លាដែលធ្វើឱ្យចំនួនរបស់វានៅក្នុងធម្មជាតិមានការថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ដើម្បីរក្សាប្រភេទឈើដ៏មានតម្លៃនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលនិងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបានដាក់ចេញនូវវិធានការតឹងរ៉ឹងក្នុងការគ្រប់គ្រងការកាប់និងការដាំដុះឡើងវិញនូវកូនឈើផ្តៀក។ តាមរយៈអាជ្ញាធរជាតិអប្សរានិងស្ថាប័នអភិរក្សផ្សេងៗកូនឈើផ្តៀកត្រូវបានលើកទឹកចិត្តនិងចែកចាយទៅប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីយកទៅដាំដុះក្នុងសហគមន៍និងទីធ្លាវត្តអារាមដើម្បីស្តារគម្របព្រៃឈើនិងអភិរក្សពូជឈើខ្មែរនេះឱ្យបានគង់វង្សតទៅមុខទៀត។

សរុបសេចក្តីមក ដើមផ្តៀកមិនត្រឹមតែជាប្រភេទឈើដែលផ្តល់នូវតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ដល់មនុស្សជាតិប៉ុណ្ណោះទេថែមទាំងជាសសរទ្រូងមួយនៃព្រៃឈើកម្ពុជាដែលទាមទារឱ្យមានការចូលរួមថែរក្សានិងការពារពីមនុស្សគ្រប់រូប។

អត្ថបទ៖ ជួន សុធា